SÂU XÁM
(Agrotis ipsilon Hufnagel)
PHẠM VI KÍ CHỦ
Sâu xám là loài ăn tạp gây hại nhiều cây trồng khác nhau bao gồm bông, đậu đỗ, bắp cải, súp lơ, ớt, cà chua, khoai tây, dưa, ngô, thuốc lá,...
TRIỆU CHỨNG GÂY HẠI
Triệu chứng hại của sâu non tuổi 1 -2 Sâu xám Triệu trứng hại tuổi 3 trở đi
Nhộng Trứng Trường thành
Sâu xám và triệu chứng hại trên cây thuốc lá mới trồng
(Nguồn: Sterling Southern - North Carolina State University)
Sâu xám mới nở (tuổi 1, 2) thường ăn lá, làm lá bị thủng lỗ chỗ và gặm quanh gốc thân. Tuổi 3 trở đi, sâu cắn đứt ngang gốc thân sát mặt đất và kéo một phần thân xuống nơi chúng trú ngụ.
ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC
Trứng sâu xám hình bán cầu, đường kính 0,5 - 0,6 mm, mới đẻ có màu trắng sữa, sau chuyển màu nâu khi sắp nở. Giai đoạn trứng kéo dài từ 4 - 11 ngày.
Sâu non có màu nâu xám hoặc đen bóng, đầu màu nâu xẫm và thời gian phát dục dao động 22 - 34 ngày. Sâu non thường cuộn tròn lại khi bị tác động.
Nhộng màu nâu đến nâu sẫm, dài 18 - 24 mm, rộng 5 - 6 mm, có thời gian phát dục từ 9 - 13 ngày.
Trưởng thành có thân dài 16 - 23 mm, sải cánh rộng 42 - 54 mm, màu nâu tối. Râu đầu của ngài cái dạng sợi chỉ và của ngài đực dạng răng lược kép. Mép cánh trước màu nâu đen có 6 chấm nhỏ màu trắng tro. Trưởng thành cái đẻ trứng sau vũ hóa 2 - 4 ngày.
Vòng đời sâu xám hại thuốc lá
ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH GÂY HẠI
Trưởng thành của sâu xám vũ hóa vào lúc chập tối, hoạt động mạnh về ban đêm. Sau khi vũ hóa 3 - 5 ngày, ngài đẻ trứng phân tán hoặc thành từng ổ trên mặt lá gần mặt đất hoặc trên cỏ dại.
Sâu xám phát sinh phát triển ở ngưỡng nhiệt độ từ 11 - 33oC, gây hại nặng 21 - 29oC và độ ẩm thích hợp 75 - 85%. Sâu xám gây hại thuận lợi trên đất có thành phần cơ giới nhẹ, tơi xốp, thoáng khí, thoát nước tốt và có nhiều cỏ dại. Đất thịt nặng không thích hợp cho sâu gây hại trên đồng ruộng.
Sâu xám gây hại chủ yếu ở giai đoạn cây thuốc lá mới trồng (3 - 4 tuần đầu sau trồng) khi thân cây còn non và chưa hóa gỗ.
BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG
Luân canh với cây trồng khác họ, vệ sinh cỏ dại trong và ngoài ruộng, đất được cày bừa phơi ải trước khi trồng 3 - 4 tuần.
Điều tra và phòng chống sâu xám gây hại thuốc lá trong 3 - 4 tuần đầu sau trồng. Sau giai đoạn này, phòng trừ sâu xám ít có ý nghĩa. Tiến hành điều tra và ghi nhận số cây bị hại trên đồng ruộng. Nếu sâu xám xuất hiện với tỷ lệ cây bị hại < 5% thì sử dụng biện pháp bắt sâu thủ công và trồng dặm, ≥ 5% xử lý bằng thuốc hóa học.
Thuốc phòng chống: Agun 5WG (Emamectin benzoate), Shertin 3.6EC (Abamectin), Daiwantin 5EC (Abamectin+Emamectin benzoate), Apphe 40EC (Alpha-cypermethrin), Cymkill 25EC (Cypermethrin)...
Cách phun: Phun thuốc ướt đều lá và gốc thân vào buổi sáng hoặc chiều tối khi sâu tuổi 1 - 2 gây hại trên lá và sâu tuổi lớn chui lên cắn thân cây.
