BỌ PHẤN TRẮNG
(Bemisia tabaci)
PHẠM VI KÍ CHỦ
Bọ phấn trắng gây hại nhiều loài cây trồng nông nghiệp ở Việt Nam như thuốc lá, cây sắn (mì), bông, cà chua, khoai tây, cây dưa, ớt, đậu đỗ, chanh, nho, dưa hấu, cây cà,…
TRIỆU CHỨNG GÂY HẠI
Trưởng thành và ấu trùng chích hút ở mặt dưới lá. Lá bị hại xuất hiện nhiều đốm vàng, khi bị hại nặng lá thuốc chuyển vàng và khô héo.
ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC
|
|
|
Bọ phấn trưởng thành
Ấu trùng của bọ phấn
Trứng bọ phấn trắng hình ô van, dài khoảng 0,2mm, mới đẻ màu trắng sữa, sắp nở màu nâu nhạt. Trường thành đẻ trứng đơn lẻ hoặc rải rác thành nhóm nhỏ hình tròn dưới mặt lá với thời gian phát dục từ 6 - 8 ngày.
Ấu trùng màu vàng nhạt, hình ô van, dài từ 0,6 - 0,7 mm. Giai đoạn ấu trùng có thời gian phát dục dao động 9 - 14 ngày.
Nhộng hình ô van, màu sáng, dài khoảng 0,7 mm và trải qua 2 - 4 ngày phát dục.
Trưởng thành dài khoảng 0,75 - 1mm, sải cánh 1,1 - 1,5mm, cơ thể và cánh được phủ lớp phấn màu trắng. Bọ phấn trưởng thành đẻ trứng sau 2 - 3 ngày xuất hiện trên đồng ruộng. Mỗi con cái có thể đẻ từ 50 - 150 trứng, tối đa khoảng 300 trứng.
ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH GÂY HẠI
Bọ phấn trắng phát triển mạnh ở ngưỡng nhiệt độ từ 18 - 30oC, tối thích ở 25 - 29°C và độ ẩm 80 - 85%. Với điều kiện thời tiết ấm thì vòng đời của bọ phấn dao động 17 - 24 ngày. Trưởng thành ưa hoạt động vào sáng sớm (5 - 6 giờ sáng) hoặc chiều tối (4 - 5 giờ chiều) và không ưa ánh sáng trực xạ.
Bọ phấn trắng thường gây hại mạnh trên những ruộng thuốc lá xanh tốt bón nhiều phân đạm, trồng dày, nhiều cỏ dại trong và ngoài ruộng. Thời tiết nắng nóng (> 35oC) hoặc mưa to, gió mạnh làm mật độ bọ phấn giảm nhanh trên đồng ruộng.
Bọ phấn trắng xuất hiện từ giai đoạn vườn ươm cho đến ruộng trồng, nhưng gây hại nặng khi cây thuốc lá có 4 - 6 lá đến 16 - 18 lá, vào tháng 3 - 4 với các tỉnh trồng thuốc lá phía Bắc và tháng 1 - 2 đối với các tỉnh phía Nam.
Ngoài gây hại trực tiếp cho cây thuốc lá, bọ phấn trắng là môi giới truyền một số bệnh virus gây hại trên cây thuốc lá như bệnh ne ngọn (Tomato yellow leaf curl Kanchanaburi virus và Pepper yellow leaf curl Indonesia virus), xoăn lá thuốc lá (Papaya leaf curl China virus, Tobacco leaf curl virus,…),…
BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG
Luân canh với cây trồng khác họ, không trồng thuốc lá gần các cây ký chủ phụ của bọ phấn, bón phân cân đối, vệ sinh lá gốc và cỏ dại triệt để, sử dụng bẫy dính màu vàng hoặc xanh để phát hiện và diệt bọ phấn trên đồng ruộng. Định kỳ kiểm tra bọ phấn trắng bằng cách chọn ít nhất 10 điểm ngẫu nhiên phân bố đều trên cánh đồng, mỗi điểm điều tra 10 cây liên tiếp trên hàng, mỗi cây kiểm tra 3 lá thành thục phía trên và xác định mật độ bọ phấn dưới mặt lá. Chỉ sử dụng thuốc BVTV khi tỷ lệ cây nhiễm bọ phấn trên 30% với mật độ trên 30 con/lá. Phun thuốc 2 lần, mỗi lần cách nhau 6 ngày. Phun thuốc ướt đều mặt lá, đặc biệt phun kỹ mặt dưới của các lá tầng giữa và trên.
Thuốc phòng trừ bọ phấn: Goldra 250WG (Acetamiprid, Thiamethoxam); Confidor 100SL (Imidacloprid); Aicpyricyp 250WG (Thiamethoxam), Tasieu 1.9EC (Emamectin benzoate).
