SÂU HẠI THUỐC LÁ

RỆP THUỐC LÁ

(Myzus persicea Sulzer)

PHẠM VI KÍ CHỦ

Rệp thuốc lá có thể gây hại khoảng 300 loài cây trồng khác nhau, trong đó có một số cây bị hại nặng như cải trắng, cải củ, cải xanh, đào, mận, lê, thuốc lá, khoai tây, cà chua,…

TRIỆU CHỨNG GÂY HẠI

Rệp non và rệp trưởng thành không có cánh

Rệp trưởng thành có cánh

Rệp thuốc lá gây hại chủ yếu ở dưới mặt lá non phía trên của cây. Rệp chích hút dinh dưỡng làm cây sinh trưởng chậm. Khi cây thuốc lá nhiễm rệp nặng, mép lá bị uốn cong xuống phía dưới, ngọn biến dạng, lá mỏng, khó sấy và lá sấy thường có màu nâu đến vàng nhạt. Trong quá trình gây hại, rệp tiết ra dịch mật tạo điều kiện cho nấm muội đen phát triển trên mặt lá làm ảnh hưởng tới quang hợp và tích lũy chất khô của cây. 

ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC

Khi cây thuốc lá mới trồng, rệp có cánh từ cây ký chủ phụ bay vào ruộng và bắt đầu sinh sản ra rệp không cánh. Rệp không cánh có cơ thể dài 1,35 - 2,0 mm, hình quả trứng, có màu hồng đến đỏ, xanh nhạt hoặc vàng nhạt. Khi thiếu thức ăn hoặc cây ký chủ già, rệp không cánh phát triển thành rệp có cánh và di chuyển đến cây ký chủ khác. Trên vườn ươm và giai đoạn mới trồng, rệp thường có màu xanh, từ giai đoạn cây thuốc lá có 6 - 8 lá trở đi, rệp có màu hồng đến đỏ. 

Vòng đời trung bình của rệp dao động 7 - 8 ngày. Ở các nước nhiệt đới như Việt Nam, rệp đẻ con, mỗi rệp đẻ từ 31 - 93 con trong 6 ngày. Rệp có 4 - 5 tuổi. Thời gian phát dục mỗi tuổi dao động 1,1 - 4 ngày, thường 1,2 - 2 ngày phụ thuộc vào nhiệt độ. Đối với các nước ôn đới có thời tiết lạnh, rệp đẻ trứng để qua đông. 

Ngoài gây hại trực tiếp cho cây thuốc lá, rệp là môi giới truyền một số bệnh virus gây hại cho cây thuốc lá ở Việt Nam như bệnh khảm lá dưa chuột (Cucumber mosaic virus - CMV), chết gân lá mạng lưới (Potato virus Y),…

ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH GÂY HẠI

Trong điều kiện đồng ruộng, rệp phát triển nhanh ở ngưỡng nhiệt độ 18 - 30oC, gây hại nặng ở 20 - 25oC và độ ẩm thích hợp từ 80 - 90%. Thời tiết mưa to, gió mạnh rệp bị rửa trôi và chết nhiều. Ruộng thuốc lá trồng dày, bón nhiều phân đạm và không ngắt ngọn diệt chồi thường bị rệp gây hại nặng. 

Ngoài đồng ruộng, rệp thường gây hại mạnh từ thời kỳ cây thuốc lá có 6 - 8 lá đến khi ra nụ, vào tháng 3 - 4 ở các tỉnh phía Bắc và tháng 1 - 2 ở phía Nam.

Trên đồng ruộng, một số loài thiên địch của rệp thường xuất hiện phổ biến như ruồi ăn rệp, bọ rùa và ong ký sinh.

Thiên địch của rệp thuốc lá

Trưởng thành và ấu trùng bọ rùa Menochilus sexmacullatus

BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG

Luân canh với cây trồng khác họ, bón phân cân đối, ngắt ngọn và diệt chồi triệt để. Điều tra rệp định kỳ sau 01 tháng trồng đến trước khi ngắt ngọn 1 - 2 tuần. Tiến hành điều tra tỷ lệ cây nhiễm rệp, mật độ rệp ở 2 - 3 lá ngọn và thiên địch của chúng. Chỉ phòng chống bằng thuốc hóa học khi tỷ lệ cây có rệp ≥ 10%, mật độ rệp ≥ 50 con/lá. Sau thời kỳ ngắt ngọn, phòng chống rệp ít có ý nghĩa.

Cách phun: Phun thuốc ướt đều búp và  3 - 4 lá phía dưới kế tiếp, đặc biệt phun kỹ mặt dưới lá.

Khi thiên địch của rệp xuất hiện phổ biến trên đồng ruộng không cần phun thuốc phòng chống, tuy nhiên tiếp tục theo dõi diễn biến rệp trên cánh đồng để có biện pháp phun thuốc kịp thời.

Thuốc phòng chống rệp: Agun 5WG (Emamectin Benzoate), Abamix 1.45WP (Abamectin, Imidacloprid), Goldra 250WG (Acetamiprid, Thiamethoxam), Confidor 100SL (Imidacloprid), Aicpyricyp 250WG (Imidacloprid, Thiamethoxam).