BỌ TRĨ
(Thrips tabaci)
PHẠM VI KÍ CHỦ
Bọ trĩ gây hại trên 24 loài cây trồng khác nhau, trong đó gây hại nặng trên cây bầu, bí, mướp, dâu tây, đậu hà lan, cây hoa hồng, hoa cúc, thuốc lá, cây dưa, cà chua, khoai tây, cây ớt, bông, đậu đỗ,…
TRIỆU CHỨNG GÂY HẠI
Bọ trĩ trưởng thành và ấu trùng gây hại cây thuốc lá. Chúng sử dụng hàm dưới dũa rách biểu bì và dùng vòi hút chất dinh dưỡng làm cây sinh trưởng kém, cằn cỗi. Lá bị hại xuất hiện những điểm trắng nhỏ, khi bị hại nặng lá héo khô.
ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC
Bọ trĩ trưởng thành
1Nhộng Ấu trùng
(1Nguồn: Entomologist/Agriculture and Agri - Food Canada)
Trứng bọ trĩ nhỏ hình hạt đậu, mới đẻ màu trắng sữa và gần nở màu vàng nhạt. Bọ trĩ đẻ trứng vào trong mô của các bộ phận non của cây và nở sau 3 - 6 ngày phát dục.
Ấu trùng giống bọ trĩ trưởng thành, có màu vàng sáng, không cánh và thời gian phát dục dao động 10 - 14 ngày.
Tiền nhộng và nhộng hình bầu dục có màu vàng sáng và thời gian phát dục từ 2 - 5 ngày.
Con cái trưởng thành màu nâu tối hoặc đen, thân mảnh dẻ, dài khoảng 1mm. Con đực màu vàng nhạt. Trưởng thành có thể sống 20 - 40 ngày. Mỗi con cái đẻ trung bình 55 trứng và tối đa từ 150 - 300 trứng.
ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH GÂY HẠI
Bọ trĩ trưởng thành hoạt động linh hoạt, khi bị tác động thì lẩn tránh nhanh, rơi xuống đất hoặc bay lên cao khoảng 1m. Lúc bò thì uốn cong phần bụng lên. Bọ trĩ trưởng thành và ấu trùng hoạt động phá hoại mạnh vào buổi sáng hoặc chiều mát. Khi thời tiết nắng nóng bọ trĩ thường chui xuống phần cuống lá và mặt dưới của lá.
Bọ trĩ phát triển thuận lợi trong khoảng nhiệt độ 18 - 30oC, tối thích 25 - 30oC và độ ẩm từ 60 - 80%.
Bọ trĩ gây hại nặng khi trời nắng ấm, ít mưa và gió nhẹ. Nếu trời mưa to, gió mạnh, nhiệt độ quá nóng hoặc lạnh làm cho mật độ bọ trĩ giảm nhanh, đặc biệt là giai đoạn ấu trùng tuổi 1 và 2. Bọ trĩ xuất hiện từ giai đoạn vườn ươm cho đến ruộng trồng, nhưng phát triển mạnh từ thời điểm cây thuốc lá có 4 - 6 lá đến lúc cây ra hoa.
Ngoài gây hại trực tiếp, bọ trĩ là môi giới truyền nhiều bệnh virus gây hại cho cây thuốc lá như bệnh héo đốm cà chua (Tomato spotted wilt virus - TSWV), đốm chết hoại (Impation necrotic spot virus - INSV) và đốm chết hoại hình nhẫn (Tomato necrotic ringspot virus - TNRV).
BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG
Luân canh với cây trồng khác họ, bón phân cân đối, mật độ trồng thích hợp và không bố trí ruộng thuốc lá gần các cây ký chủ phụ của bọ trĩ. Sử dụng bẫy dính màu vàng để phát hiện và diệt bọ trĩ trưởng thành.
Điều tra và phát hiện bọ trĩ xuất hiện sớm trên đồng ruộng bằng cách chọn ít nhất 10 điểm ngẫu nhiên phân bố đều trên cánh đồng, mỗi điểm điều tra 10 cây liên tiếp trên hàng, mỗi cây kiểm tra 3 lá thành thục phía trên và xác định mật độ bọ trĩ trên lá. Chỉ sử dụng thuốc hóa học khi số cây nhiễm bọ trĩ ≥ 30% với mật độ ≥ 30 con/lá. Cách phun: Phun thuốc 2 lần, mỗi lần cách nhau 6 ngày, phun thuốc ướt đều các lá phía trên và giữa của cây, phun kỹ mặt dưới lá.
Thuốc phòng chống bọ trĩ: Agun 5WG (Emamectin Benzoate), Confidor 100SL (Imidacloprid); Goldra 250WG (Acetamiprid, Thiamethoxam); Aicpyricyp 250WG (Imidacloprid, Thiamethoxam).
