SÂU KHOANG
(Spodoptera litura Linnaeus)
PHẠM VI KÍ CHỦ
Sâu khoang là loài đa thực, gây hại nhiều loài cây trồng khác nhau như rau họ thập tự, cà chua, cà bát, khoai tây, bông, thuốc lá, thầu dầu, điền thanh, khoai môn,…
TRIỆU CHỨNG GÂY HẠI
|
|
|
|
|
|
Sâu khoang và triệu chứng gây hại
Sâu khoang mới nở tập trung quanh ổ trứng, gặm ăn thịt lá phía dưới để lại lớp biểu bì phía trên. Sâu tuổi lớn phân tán, ăn thủng lá, thậm chí ăn hết gân phụ của lá khi mật độ sâu cao.
ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC
Trứng hình bán cầu, đường kính 0,5 mm. Bề mặt trứng có nhiều khía dọc từ đỉnh xuống đáy trứng. Trứng mới đẻ có màu trắng vàng sau chuyển màu vàng xám và sắp nở màu xám. Trứng được đẻ thành ổ và được phủ lớp lông màu nâu vàng. Trứng nở sau 3 - 7 ngày phát dục.
Sâu non đẫy sức dài 38 - 51 mm, có màu nâu đen, nâu tối hoặc trắng sữa. Vạch lưng và vạch phụ lưng màu vàng. Trên mỗi đốt dọc theo vạch phụ lưng có một vệt đen hình bán nguyệt, vệt đen ở đốt bụng thứ 1 và 8 lớn nhất. Thời gian phát dục của sâu non dao động 12 - 27 ngày.
Nhộng dài 18 - 20 mm, màu nâu tối, hình ống tròn và mập. Vòng quanh đốt bụng thứ 5, 6 và 7 có nhiều chấm lõm. Cuối bụng có một đôi gai ngắn. Nhộng vũ hóa trưởng thành sau 8 - 10 ngày.
Trưởng thành sâu khoang dài 16 - 21 mm, sải cánh 37 - 42 mm. Cánh trước màu nâu đỏ hoặc nâu vàng, có nhiều vân phức tạp, mép cánh có đường vân ngang rộng màu trắng xám. Trưởng thành phát dục khoảng 2 - 4 ngày.
|
|
|
Trưởng thành (3 - 8 ngày) Trứng (12 - 16 ngày)
|
|
|
Nhộng (8 - 10 ngày) Sâu non (12 - 27 ngày)
Vòng đời của sâu khoang hại thuốc lá (25 - 48 ngày)
ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH GÂY HẠI
Trưởng thành của sâu khoang hoạt động mạnh vào lúc chập choạng tối, ban ngày thường ẩn nấp trong tán cây hoặc những chỗ kín trong bụi cỏ. Trứng được đẻ thành ổ trên các lá dưới của cây thuốc lá.
Sâu khoang gây hại nặng ở ngưỡng nhiệt độ 24 - 30oC và độ ẩm 80 - 95%. Ruộng thuốc lá xanh tốt, bón nhiều phân đạm, trồng dày và nhiều cỏ dại thu hút sâu khoang đến đẻ trứng và bị gây hại nặng.
Sâu khoang phát triển mạnh từ thời điểm cây thuốc lá có 16 - 18 lá đến giai đoạn đầu thu hoạch, vào tháng 4 - 5 ở các tỉnh phía Bắc và phía Nam từ tháng 2 - 3.
Thiên địch: Bọ xít (Rhynocoris sp) và ong bắt mồi (Polistes sp) là thiên địch của sâu khoang gây hại thuốc lá. Bọi xít sử dụng vòi chích hút dịch trong cơ thể sâu khoang và làm sâu bị chết.
|
|
|
Bọ xít bắt mồi Rhynocoris sp
|
|
|
Bọ xít Rhynocoris sp Ong bắt mồi Polistes sp
BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG
Luân canh với cây trồng khác họ, bón phân cân đối, vệ sinh lá gốc, cỏ dại trong và ngoài ruộng. Phát hiện và tiêu hủy sớm ổ trứng, ổ sâu mới nở có tác dụng phòng chống sâu khoang hiệu quả. Trồng cây thu hút sâu khoang cạnh ruộng thuốc lá như điền thanh, thầu dầu, sau đó tập trung phòng chống trên các cây này.
Điều tra định kỳ sâu khoang gây hại từ thời kỳ cây thuốc lá có 16 lá đến giai đoạn đầu thu hoạch. Chỉ xử lý bằng thuốc trừ sâu khi tỷ lệ cây xuất hiện sâu ≥ 10%; dưới 10% sử dụng biện pháp bắt sâu thủ công hoặc chỉ phun thuốc những cây nhiễm sâu. Tập trung phun thuốc vào giai đoạn sâu mới nở (tuổi 1 - 2) khi chúng chưa phân tán. Phun thuốc ướt đều các lá phía dưới và phun kỹ mặt dưới lá nơi sâu khoang trú ngụ và gây hại.
Thuốc phòng trừ sâu khoang: Agun 5WG (Emamectin Benzoate), Elincol 12ME (Abamectin, Azadirachtin, Emamectin benzoat), Abavec gold 9.99EC (Abamectin, Emamectin benzoate), Abatimec 3.6EC (Abamectin).
Cây thuốc lá bị sâu khoang gây hại nặng
