BỆNH ĐỐM VÒNG VÀ LỞ CỔ RỄ
(Rhizoctonia solani Kühn)
PHẠM VI KÍ CHỦ
Nấm Rhizoctonia solani là loài bán hoại sinh, có tính đa thực gây hại trên 200 loài cây trồng khác nhau bao gồm các cây thuộc họ cà, đậu đỗ, rau màu,…
TRIỆU CHỨNG GÂY HẠI
Nấm R. solani gây hại trên cây thuốc lá ở giai đoạn vườn ươm và ngoài đồng. Nấm gây ra triệu chứng trên lá gọi là bệnh đốm vòng (target spot) và ở gốc thân là bệnh lở cổ rễ.
Bệnh đốm vòng (Target spot):
Giai đoạn vườn ươm: Trên lá vết bệnh ban đầu là những đốm nhỏ mọng nước, sau đó phát triển rộng hình tròn, giữa vết bệnh có các vòng tròn đồng tâm. Sau đó mô bệnh phát triển rộng lan xuống gây thối thân và làm cho cây con chết hàng loạt.
|
|
Triệu chứng bệnh đốm vòng trên cây con vườn ươm
Giai đoạn ruộng trồng: Trên lá vết bệnh ban đầu là những đốm nhỏ mọng nước, sau đó phát triển rộng thành hình tròn màu nâu sáng, giữa vết bệnh có các vòng tròn đồng tâm và xung quanh có quầng vàng. Giữa vết bệnh thường mỏng, giòn và dễ bị rách rơi khỏi lá làm cho lá bị thủng lỗ chỗ.
|
|
Triệu chứng bệnh đốm vòng trên cây thuốc lá
Bệnh lở cổ rễ: Ở gốc thân sát mặt đất vết bệnh ban đầu là những chấm nhỏ màu đen đến nâu vàng. Sau đó lan rộng ra bốn phía làm cho cổ rễ và gốc thân màu nâu đen, teo thắt lại, cây bị héo xanh và sau đó bị chết.
Triệu chứng cây bị bệnh lở cổ rễ
ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH GÂY HẠI
Nguồn bệnh tồn tại trong đất, trên tàn dư cây bệnh dưới dạng sợi nấm và hạch nấm. Bệnh lan truyền qua đất, gió, nước mưa và nước tưới. R. solani phát triển thuận lợi ở ngưỡng nhiệt độ 24 - 25oC, độ ẩm > 90%, trời âm u và mưa nhiều.
Ngoài đồng ruộng, bệnh đốm vòng gây hại nặng ở các lá phía dưới, lá già và thành thục, ít gây hại các lá non. Ruộng thuốc lá trồng dày, kém thoáng khí, rãnh luống ẩm ướt và đọng nước, bề mặt lá ẩm ướt kéo dài thường bị nhiễm bệnh nặng.
Vườn ươm gieo dày, không ngắt tỉa lá thường xuyên, mặt luống luôn ẩm ướt và bón nhiều phân đạm tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh đốm vòng gây hại nặng.
Quy luật phát sinh gây hại:
Bệnh đốm vòng thường gây hại ở giai đoạn cây con có 2 - 3 lá đến 4 - 5 lá. Ngoài đồng, bệnh xuất hiện phổ biến từ giữa tháng 4 đến tháng 5 ở các tỉnh phía Bắc và cuối tháng 1 - 2 đối với phía Nam khi cây thuốc lá có 16 - 18 lá đến thời kỳ đầu thu hoạch. Sau khi cây thuốc lá thu hoạch được 3 - 4 lần, bệnh gây hại giảm dần.
Bệnh lở cổ rễ gây hại chủ yếu ở giai đoạn mới trồng, đặc biệt bị hại nặng khi cây giống được lấy từ vườn ươm bị nhiễm bệnh chết rạp.
BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG
- Giai đoạn vườn ươm: Tương tự bệnh chết rạp.
- Ngoài ruộng trồng:
Bệnh đốm vòng: Luân canh với cây trồng khác họ, lên luống cao, mật độ trồng thích hợp, bón phân cân đối, vệ sinh cỏ dại và lá gốc triệt để, ruộng thoát nước tốt và tránh để ruộng thuốc lá luôn ẩm ướt hoặc đọng nước ở rãnh. Điều tra bệnh định kỳ từ giai đoạn cây thuốc lá giao tán trở đi. Nếu bệnh xuất hiện kết hợp thời tiết âm u và mưa nhiều cần phun thuốc phòng bệnh. Phun thuốc 2 lần, mỗi lần cách nhau 6 ngày, phun thuốc ướt đều các lá phía dưới của cây. Trong giai đoạn thu hoạch cần sử dụng các thuốc trừ bệnh sinh học, phun thuốc sau mỗi lần khi thu hái và sau 6 ngày phun mới được thu hoạch.
Bệnh lở cổ rễ: Không sử dụng cây giống ở những vườn ươm bị bệnh chết rạp. Không bố trí ruộng thuốc lá trên chân đất vụ trước trồng cây họ cà, su hào, bắp cải, đậu đỗ, khai lang,... Sử dụng cây giống sạch bệnh và không để ruộng thuốc lá ẩm ướt hoặc đọng nước. Nếu bệnh gây hại tiến hành phun thuốc trừ bệnh, phun 2 lần cách nhau 6 ngày và phun thuốc tập trung vào gốc thân.
Thuốc phòng chống bệnh: Thuốc hóa học: Envio 250SC (Azoxystrobin), Byphan 800WP (Mancozeb), Ridomil Gold 68WG (Mancozeb, Metalaxyl-M), Score 250EC (Difenoconazole); Thuốc sinh học: Somec 2SL (Ningnanmycin) và Sat 4SL (Cytosinpeptidemycyn).
Triệu chứng lá thuốc bị bệnh đốm vòng gây hại
