BỆNH HÉO RŨ VI KHUẨN
(Ralstonia solanacearum Smith)
PHẠM VI KÍ CHỦ
Ralstonia solanacearum là loài vi khuẩn đa thực có phổ ký chủ rộng, gây hại trên 44 họ và 278 loài cây trồng khác nhau. Trong đó, bệnh thường gây hại nặng trên cây cà chua, khoai tây, cà, thuốc lá, bầu bí, ớt, đậu tương, lạc, vừng, dâu tằm,...
TRIỆU CHỨNG GÂY HẠI
|
|
|
|
|
|
|
Triệu chứng bệnh trên lá (A), thân (B), lõi thân (C), cây bệnh (D)
(Nguồn: (C) Clemson University - USDA Cooperative Extension Slide Series)
Mới đầu một vài lá ở một phía của cây bị héo xanh rũ xuống và có thể phục hồi vào ban đêm. Những lá ở phía khác của cây phát triển bình thường. Sau vài ngày, lá bệnh chuyển vàng cho đến khi toàn bộ cây bị chết. Trên thân xuất hiện những sọc màu nâu đen chạy từ gốc lên. Bổ dọc thân xuất hiện những sọc màu nâu đen từ dưới lên, phần lõi bị thối ướt, có mùi khó chịu và nhiều dịch nhớt. Rễ chính và rễ phụ bị thối đen. Khi cắt ngang thân cây bệnh và ấn nhẹ sẽ quan sát thấy dịch màu trắng hoặc khi cho vào cốc nước lọc thấy dòng dịch vi khuẩn chảy ra từ vết cắt có màu trắng sữa.
ĐIỀU KIỆN PHÁT SINH GÂY HẠI
Vi khuẩn tồn tại trong đất, tàn dư cây bệnh ở tầng đất canh tác và có thể sống 1 - 2 năm trong đất hoặc vài năm trên tàn dư cây bệnh. Vi khuẩn lan truyền trên đồng ruộng nhờ nước tưới, nước mưa, gió và xâm nhiễm vào cây qua vết thương cơ giới ở rễ và gốc thân.
Bệnh héo rũ vi khuẩn phát triển thuận lợi ở ngưỡng nhiệt độ 25 - 35oC, tối ưu ở 28 - 32oC và độ ẩm trên 90%. Đất ruộng ẩm ướt, tưới nước tràn ruộng với mực nước cao thuận lợi cho bệnh lây lan và gây hại nặng. Đất ẩm vi khuẩn tồn tại lâu, đất phơi ải khô hoặc ngâm nước lâu vi khuẩn chết nhanh. Đất trồng độc canh cây ký chủ thì bệnh gây hại càng nặng.
Đất trồng thuốc lá được cày bừa, phơi ải hoặc ngâm nước trước khi trồng 3 - 4 tuần có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn và hạn chế nguồn bệnh lây nhiễm.
Tưới nước tràn ruộng nhiều lần với mực nước cao tạo điều kiện cho bệnh gây hại mạnh hơn, thậm chí tỷ lệ bệnh tăng nhanh sau mỗi lần tưới. Tưới gốc, tưới nhỏ giọt, tưới phun, tưới rãnh với mực nước thấp dưới 1/3 luống có tác dụng hạn chế bệnh lây lan và gây hại.
Quy luật phát sinh gây hại: Các tỉnh trồng thuốc lá phía Bắc, bệnh héo rũ vi khuẩn gây hại nặng trong giai đoạn thu hoạch vào cuối tháng 4 - 6. Đối với phía Nam, bệnh gây hại từ khi trồng trở đi và phát triển mạnh vào thời kỳ thu hoạch (tháng 3 - 4).
BIỆN PHÁP PHÒNG CHỐNG
Luân canh với cây trồng khác họ, đặc biệt với cây lúa nước. Vệ sinh tiêu huỷ tàn dư cây bệnh (thân và rễ) trước khi trồng và sau khi kết thúc thu hoạch. Lên luống cao và rộng, sử dụng giống thuốc lá kháng bệnh (GL2). Tưới tiêu nước hợp lý, tránh để ruộng thuốc lá bị ngập úng hoặc tưới nước tràn ruộng với mực nước trên 1/2 luống. Xới xáo, bón thúc và vệ sinh lá gốc sớm trước khi cây thuốc lá giao tán.
Thường xuyên kiểm tra đồng ruộng và phát hiện cây bệnh sớm. Nếu bệnh xuất hiện dưới 1% tiến hành nhổ tiêu hủy cây bệnh và tiêu độc chỗ cây bệnh bằng vôi bột hoặc thuốc chứa gốc đồng, đồng thời không hoặc hạn chế tưới nước tràn ruộng với mức nước cao trên 1/3 luống. Bệnh tiếp tục gây hại sử dụng thuốc BVTV, phun 2 lần cách nhau 6 ngày. Phun thuốc ướt đậm gốc thân sao cho rễ cây phía dưới mặt đất tiếp xúc với thuốc.
Thuốc phòng chống bệnh vi khuẩn: Batocide 12WP (Copper Oxychloride, Streptomycin), Ditacin 8SL (Ningnanmycin), Linacin 80SL (Kasugamycin, Ningnanmycin), Sat 4SL (Cytosinpeptidemycin), Lobo 8WP (Gentamycin sulfate), Physan 20SL (Quaternary Ammonium Salts).
|
|
|
Ruộng thuốc lá bị nhiễm bệnh héo rũ vi khuẩn
